Trong thương mại quốc tế, Incoterms (International Commercial Terms) là “ngôn ngữ chung” quan trọng để xác định rõ quyền – nghĩa vụ giữa người bán và người mua về vận chuyển, bảo hiểm, chi phí và rủi ro. Phiên bản hiện tại đang phổ biến là Incoterms 2020, và trong bối cảnh thương mại, logistics và công nghệ ngày càng phát triển, cộng đồng quốc tế đang rất quan tâm đến phiên bản Incoterms 2025: điểm gì sẽ thay đổi? Ai sẽ chịu ảnh hưởng, và doanh nghiệp cần làm gì để chuẩn bị?
1. Tình trạng hiện tại: Incoterms 2020 và nhu cầu cập nhật
Trước hết cần khẳng định: Incoterms 2020 vẫn là phiên bản có hiệu lực và đang được áp dụng rộng rãi trong các hợp đồng quốc tế (nhiều nguồn cho rằng chưa có bản chính thức Incoterms 2025 từ ICC).
Tuy nhiên, với xu hướng số hóa trong thương mại (e-commerce, điện tử hóa chứng từ), cùng nhu cầu minh bạch hơn trong chuỗi cung ứng — việc sửa đổi, cập nhật Incoterms là tất yếu để loại bỏ điểm mơ hồ, phù hợp với thực tiễn mới. Nhiều bài viết dự đoán hoặc “rò rỉ” xu hướng thay đổi của phiên bản 2025.
Do vậy, bài viết này NAIS LOGISTICS tập trung vào các dự báo, đề xuất và xu hướng mà các doanh nghiệp, nhà logistics nên theo dõi.
2. Những thay đổi dự kiến trong Incoterms 2025
Dưới đây là các điểm được nhiều chuyên gia, báo cáo logistics nhắc tới như khả năng sẽ được đưa vào Incoterms 2025:
a) Công nhận tài liệu điện tử và vận đơn điện tử (e-documents / e-BL)
Một trong những xu hướng rõ rệt là đưa tài liệu điện tử (e-BL – electronic Bill of Lading, e-DO, chứng từ số) vào luật chơi chính thức — tức là không chỉ khuyến nghị mà cho phép/qui định rõ ràng việc sử dụng tài liệu điện tử thay cho chứng từ giấy truyền thống.
Việc này giúp rút ngắn thời gian xử lý chứng từ, tiết kiệm chi phí, giảm rủi ro do mất/hoán đổi chứng từ giấy, đặc biệt trong các giao dịch xuyên biên giới phức tạp.
b) Làm rõ trách nhiệm bảo hiểm & mức bảo hiểm tối thiểu
Một trong những điểm mơ hồ trong phiên bản trước là trách nhiệm bảo hiểm trong điều khoản như CIP / CIF: mức bảo hiểm tối thiểu, ai chịu trách nhiệm mua bảo hiểm, phạm vi bảo hiểm v.v.
Trong Incoterms 2025 dự kiến sẽ yêu cầu mức bảo hiểm cao hơn hoặc tiêu chuẩn rõ rệt hơn (ví dụ bảo hiểm lớp A thay vì chỉ lớp C) trong nhiều điều kiện, để bảo vệ người mua tốt hơn.
Ngoài ra, các điều khoản D (DAP, DPU, DDP) có thể được bổ sung khuyến nghị hoặc nghĩa vụ bảo hiểm chi tiết hơn liên quan đến vận tải cuối cùng (last-mile) hoặc giao nhận trong cảng/terminal.
c) Tinh chỉnh điểm chuyển giao rủi ro (risk transfer) trong vận tải đa phương thức
Một số điều khoản hiện hành có vùng “lưng chừng” khi áp dụng cho vận tải kết hợp (đa phương thức): khi nào rủi ro thực tế chuyển từ người bán sang người mua?
Trong phiên bản 2025, nhiều chuyên gia cho rằng các điều khoản sẽ được làm rõ hơn: xác định rõ “khi hàng được giao cho người vận chuyển đầu tiên”, “khi hàng lên tàu”, “khi hàng dỡ ở terminal” … để tránh tranh chấp trong các hợp đồng container kết hợp.
Ví dụ, điều khoản FCA có thể được định nghĩa rõ hơn trong trường hợp người bán giao hàng tại cảng, người mua muốn chứng từ vận đơn. Hoặc DPU (Delivered at Place Unloaded) sẽ có quy định chi tiết hơn về trách nhiệm dỡ hàng tại nơi đích.
d) Điều chỉnh vai trò của DPU / DAP / DDP / phát sinh điều khoản mới
Một số bài viết dự đoán rằng DPU sẽ được sửa đổi để chỉ áp dụng khi giao hàng tại terminal hoặc cảng, nhằm phân biệt rõ với DAP (giao tại địa điểm không phải terminal) và DDP (chịu thuế, hải quan nhập khẩu).
Trong một số nguồn còn xuất hiện từ “rò rỉ” một điều khoản mới như DTP (Delivered Terminal Paid) — nơi người bán giao hàng tới terminal đích và chịu thuế, hải quan — nhưng đây vẫn là giả thuyết và chưa xác thực từ ICC.
e) Bổ sung quy định an toàn, an ninh và logistics xanh
Do áp lực về môi trường và sự minh bạch chuỗi cung ứng, Incoterms 2025 có thể đưa một số điều khoản lựa chọn liên quan đến báo cáo xanh (green logistics), cam kết an ninh hàng hóa, tuân thủ quy định an ninh tại cảng/airport.
Ngoài ra, việc thể hiện nghĩa vụ về kiểm soát an ninh, đóng gói an toàn, kiểm tra chống khủng bố, trách nhiệm về thông tin điện tử an ninh… có thể được bổ sung rõ ràng hơn.
3. Những tranh luận, nghi vấn và những gì cần xác minh
-
Có nguồn cho rằng chưa có Incoterms 2025 chính thức và ICC vẫn chưa công bố bản mới — tức là phiên bản 2020 vẫn được sử dụng.
-
Một số “dự báo” như điều khoản DTP hay mức bảo hiểm cao hơn có thể là sáng kiến từ bên thứ ba, nhưng chưa chắc được ICC chấp nhận.
-
Việc áp dụng tài liệu điện tử đòi hỏi khung pháp lý tại từng quốc gia chấp nhận tính pháp lý của chứng từ điện tử trong hợp đồng xuất nhập khẩu — nếu quốc gia nào chưa chấp nhận, có thể gặp “rào cản địa phương”.
-
Khi có bản chính thức, doanh nghiệp nên xem kỹ phụ lục, ghi rõ phiên bản (Incoterms® 2025) trong hợp đồng để tránh nhầm lẫn với Incoterms 2020.
4. Tác động với doanh nghiệp và chuỗi logistics
Việc thay đổi Incoterms không chỉ là chuyện thay đổi từ ngôn từ mà ảnh hưởng sâu tới:
-
Chi phí và bảo hiểm: nếu mức bảo hiểm tối thiểu cao hơn hoặc người bán chịu bảo hiểm đến điểm cuối, chi phí logistic sẽ tăng ở phía người bán.
-
Rủi ro hợp đồng: nếu rủi ro chuyển giao không rõ, phát sinh tranh chấp, thiệt hại mất mát, chi phí bất ngờ.
-
Chứng từ và ngân hàng: các hợp đồng tài trợ thương mại (LC – Letter of Credit, bảo lãnh…) rất phụ thuộc vào việc người bán có cung cấp đúng chứng từ theo điều khoản hay không.
-
Cạnh tranh và thương lượng: bên nào nhanh thích ứng với điều chuẩn mới sẽ có lợi thế khi đàm phán điều khoản vận chuyển với đối tác quốc tế.
-
Đào tạo, hệ thống & quy trình nội bộ: doanh nghiệp phải cập nhật mẫu hợp đồng, hệ thống ERP/TPM, nhân sự logistics/legal để hiểu và áp dụng chính xác.
5. Kết luận & khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam
Mặc dù chưa có xác nhận chính thức từ ICC rằng Incoterms 2025 đã được ban hành, xu hướng thay đổi là rõ rệt: số hóa chứng từ, minh bạch trách nhiệm bảo hiểm, làm rõ rủi ro trong vận tải đa phương thức và bổ sung các nghĩa vụ mới phù hợp thương mại hiện đại.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu, nhà logistics, forwarder cần:
-
Theo dõi thông báo chính thức từ ICC để nắm bản cuối cùng của Incoterms 2025 khi phát hành.
-
Cập nhật hợp đồng ngoại thương, quy trình nội bộ, mẫu vận đơn, hệ thống quản lý để phù hợp phiên bản mới.
-
Đào tạo nhân sự pháp lý, logistics, tài chính để hiểu rõ sự khác biệt giữa Incoterms 2020 và 2025.
-
Thảo luận sớm với đối tác nước ngoài, forwarder, ngân hàng để thống nhất điều kiện giao hàng theo phiên bản mới.
-
Khi áp dụng, ghi rõ phiên bản (ví dụ “Incoterms® 2025”) trong hợp đồng để tránh tranh cãi về áp dụng điều khoản.
Phiên bản mới — nếu có — sẽ là bước tiến cần thiết để Incoterms tiếp tục đáp ứng thực tiễn toàn cầu: thương mại điện tử bùng nổ, chuỗi cung ứng xuyên lục địa, số hóa, xanh hóa và minh bạch hơn. Việc hiểu và chủ động thích ứng sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro, tối ưu chi phí và nâng cao uy tín trong xuất nhập khẩu quốc tế.
————————————————————-
📞 Liên hệ ngay để nhận tư vấn và báo giá:
Hotline: 0962.601.482 Email: main.op1@naislogistics.com
Website: https://naislogistics.com/
